جستجو
آخرین دیدگاه‌ها

تاریخ انتشار: ۲۵ شهریور ۱۳۹۷
کد خبر: 50126
تعداد بازدید: 7 بازدید

روش ترک غضب چیست؟

سؤال:

روش ترک غضب چیست؟ لطفا روشی برای ترک غضب بگید و نحوه ی کنترل کردنش و اینکه در چه موردی انسان حق غضب دارد ؟!

پاسخ:

باسلام خدمت شمادوست عزیز
وجود غرایض انسانی درنهاد آدمی ازسوی خداوندحکیم براساس حکمت الهی می باشد هرغریضه ای هم می تواند آدمی درحرام استفاده کند و هم در راه حلال واصولا غرایض انسانی حلال طلب هستند در نگاه اسلامی معیارخشمگین شدن برای خدا می باشد تاجایی که پیامبری که رحمت للعالمین است را «اشداءعلی الکفار» بر می شمرد اصولا کاربرد خشم و غضب در برابر دشمنان اسلامی وکفار می باشد.
اینکه آدمی دربرابرمعصیت وگناه غضب کند یاکسی به سحت خداوندمتعال وایمه هدی ومومنین اهانتی کند ویاظلمی به مونین واهل بیت روادارد خشمگین شود این نیوست اما خشمگین شدن دربرابرمومنین خطاست وبایستی به به سیره وروشی که قران کریم بیان نموده اقدام وعمل کنیم چنانچه درسوره مبارکه الفتح آیه ۲۹ چنین بیان فرموده است :

مُحَمَّدٌ رَسولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذینَ مَعَهُ أَشِدّاءُ عَلَى الکُفّارِ رُحَماءُ بَینَهُم ۖ
محمد [ص] پیامبر خداست و کسانى که با اویند بر کافران سختگیر [و] با همدیگر مهربانند که معیاردوستی با دوستان خدا ودشمنی با دشمنان خدا رابیان نموده است.

گفتیم برای کنترل واستفاده درست از قوه غضب باید درموارد صحیح ازان استفاده کرد ودرامرد ناصحیح اجتناب نمود واعتدال داشت وازافراط وتفریط خودداری نمود تاازپیامدهای نارواجلوگیری کرد .حتی دربیان اهل بیت ازصفات ونین کنترل غضب وخشم بیان داشته شده است :

امام صادق علیه السلام:
الْمُؤْمِنُ إِذَا غَضِبَ لَمْ یُخْرِجْهُ غَضَبُهُ مِنْ حَقٍّ وَ إِذَا رَضِیَ لَمْ یُدْخِلْهُ رِضَاهُ فِی بَاطِلٍ وَ الَّذِی إِذَا قَدَرَ لَمْ یَأْخُذْ أَکْثَرَ مِمَّا لَهُ.

مؤمن چون خشمگین شود، خشمش او را از حق بیرون نبرد و چون خشنود شود، خشنودیش او را به باطل نکشاند و چون قدرت یابد بیش از حقّ خود نگیرد.بحارالأنوار(ط-بیروت) ج ۷۵ ، ص ۲۰۹، ح ۸۵

امام على علیه السلام:
شیعَتُنَا المُتَباذِلونَ فى وِلایَتِنا، اَلمُتَحابّونَ فى مَوَدَّتِنا اَلمُتَزاوِرونَ فى اِحیاءِ اَمرِنا اَلَّذینَ اِن غَضِبوا لَم یَظلِموا وَ اِن رَضوا لَم یُسرِفوا، بَرَکَهٌ عَلى مَن جاوَروا سِلمٌ لِمَن خالَطوا؛

شیعیان ما کسانى اند که در راه ولایت ما بذل و بخشش مى کنند، در راه دوستى ما به یکدیگر محبت مى نمایند، در راه زنده نگه داشتن امر و مکتب ما به دیدار هم مى روند. چون خشمیگین شوند، ظلم نمى کنند و چون راضى شوند، زیاده روى نمى کنند، براى همسایگانشان مایه برکت اند و نسبت به هم نشینان خود در صلح و آرامش اند.
کافى(ط-الاسلامیه) ج ۲، ص ۲۳۶، ح ۲۴
۱- غضب، فکر و عقل انسان را ناکار آمد و زمین گیر مى‏ کند؛ چنان که پیامبر اکرم(ص) فرمود: «غضب، دل مرد دانا را هلاک مى ‏کند» (بحار الانوار، ج ۷۳، ص ۲۲۶، ح‏۲۰).
۲-  پیامبر(ص) فرمود: «غضب، ایمان را فاسد مى‏ گرداند ؛ همان گونه که سرکه عسل را فاسد مى ‏کند» (کافى، ج‏۲، ص ۳۰۳، ح‏۳ ؛ بحار الانوار، ج‏۷۲، ص ۲۷۴، ح‏۲۴).
۳-  غضب کلید هر بدى است و شیطان همه وجود فرد غضبناک را تسخیر مى ‏کند و او را به هر عمل زشتى وا مى ‏دارد(همان).
۴-  از آثار بد غضب این است که فرد غضبناک و عصبانى، رفتارهاى نادرستى – مانند فحش دادن و پرخاشگرى کلامى، شماتت، مسخره کردن، فاش کردن اسرار و بدگویى از دیگران – را از خود بروز مى‏ دهد. علاوه بر این موجب دشمنى دوستان و شماتت دشمنان، انزواى اجتماعى، افسردگى و بیمارى‏هاى جسمانى و روانى مى ‏شود. بنابراین کنترل خشم امرى بایسته و اجتناب‏ناپذیر است؛ وگرنه موجب هلاکت انسان و خسارات جبران ناپذیرى مى‏ شود.

عوامل غضب و خشم :

خشم مى‏ تواند عوامل گوناگونى داشته باشد، از جمله :

  1. صفات رذیله‏ اى مانند، حسادت، کبر و غرور، حرص، حب جاه و مال و …؛
  2. کم‏ حوصلگى و کم‏ ظرفیتى؛
  3. ضعف و ناتوانى مزاج؛
  4. عدم اعتماد به نفس؛
  5.  حساسیت‏هاى افراطى؛
  6. منفى ‏بافى و سوء ظن به دیگران؛
  7.  یادگیرى و همانند سازى و تقلید از والدین، همسالان ، همکلاسان و دوستان.

راهکارهاى کنترل خشم :

اما دلیل آن – هر چه که باشد – با راه‏ کارهایى که ارائه مى‏ شود، مى‏ توان تا حدود زیادى از آن پیشگیرى نمود :
  1.  هنگامى که عصبانى مى ‏شوید، در خودتان یک تغییر حالت فیزیکى ایجاد کنید؛ مثلاً مقدارى قدم بزنید و سعى کنید در آن لحظات تصمیم نگیرید و اگر آب در دسترس شما است، مقدارى آب خنک میل کنید و دست و صورت خود را با آن شست و شو دهید.
  2.  اگر امکان دارد، هنگام عصبانیت یا بى ‏حوصلگى و کسالت، یک دوش آب ولرم بگیرید.
  3.  چند لحظه دراز بکشید و چشمان خود را ببندید و همه ماهیچه ‏هاى خود را شل کنید تا آرامش عضلانى پیدا کنید، و فکر خود را از آنچه موجب عصبانیت شما شده است، منصرف کنید و به عضلات بدن خود تمرکز یابید.
  4. به خودتان تلقین کنید که اتفاق خاصى نیفتاده؛ مگر آسمان به زمین آمده است؟ دیگران در چنین مواردى چه مى‏ کنند؟ آیا همه عزا مى ‏گیرند؟ هر کس به کارى مشغول مى ‏شود و به این گونه موارد اعتنایى نمى ‏کند.
  5. همیشه فضاى ذهنى و روانى خود را براى شنیدن و دریافت رفتارهاى نابجا و خلاف انتظار آماده سازید؛ به این معنا که همیشه انتظار داشته باشید دیگران با شما، به بدترین شکل برخورد کنند؛ اگر کسى مدتى چنین کند، به تدریج صفت حلم در او به وجود مى ‏آید و علاوه بر این، حسن خلق نیز براى او حاصل مى‏ شود و خود را براى تحمل آن آماده می کند.
  6. اگر گاهى سریع سخن گفتید و عجولانه تصمیم گرفتید و رفتار نابجا از شما سر زد، به سرعت خود را سرزنش و حتى در لفظ، اظهار پشیمانى کنید و وعده‏ ها و قول ‏هاى خود را در ذهن خویش، حاضر سازید.
  7. از خود ارزندگى نابجا و شخصیت قائل شدن بیش از اندازه براى خود بپرهیزید و تنها هنجارها را رعایت کنید. از این رو به رفتارهاى متواضعانه – همانند تقدم در سلام، ابراز ارادت به کوچک‏ترها، مصافحه و احوال‏پرسى، تفریح و صحبت با دیگران – اقدام کنید.
  8. ذکر «لا حول و لا قوه الا باللَّه» را زیاد بر زبان جارى سازید و سوره «والعصر» را زیاد بخوانید. تکرار اذکار «استغفراللَّه ربى و اتوب الیه» و «اعوذ باللَّه من الشیطان الرجیم» نیز مفید است.
    امام صادق(ع) فرمودند: «خداوند به برخى از انبیا وحى کرد : اى فرزند آدم! در وقتى که غضبناک گردیدى، مرا یاد کن تا من هم تو را در وقت غضبم یاد کنم و تو را هلاک نسازم» (بحار الانوار، ج‏۷۳، ص ۲۷۶، ح‏۲۹). بنابراین یاد خدا علاوه بر اینکه آتش خشم را خاموش مى ‏کند، موجب آرامش انسان مى ‏شود و در قیامت نیز آثار مثبتى به دنبال دارد.
  9. به هنگام احساس عصبانیت، سریع تغییر وضعیت و موقعیت دهید و از آن محیط دور شوید؛ مثلاً اگر در منزل این حادثه رخ داد، لباس پوشیده و منزل را ترک کنید.
  10.  وقتى که با امور عصبانیت آفرین مواجه هستید، براى مدتى (حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه) راه دریافت‏هاى حسى خود را سد سازید. براى مثال جلوى گوش های خود را بگیرید و چشمان خود را ببندید و سر خود را پایین اندازید تا دریافت‏هاى عصبانیت تحت کنترل شما در آیند و موجب تحریک بیشتر شما نشوند.
  11.  اگر رفتار و یا صفتى که در شخصى هست، موجب عصبانیت شما شده، آن را شوخى تلقى کنید و به شکلى خود را از تیررس او دور در نظر بگیرید؛ یعنى از در نظر گرفتن خویش به عنوان مخاطب رفتارهاى دیگران پرهیز کنید؛ مثلاً از مشاهده کسى که فحش مى ‏دهد با خود بگویید مخاطب او من نیستم و در این هنگام از صحنه دور شده و راه دریافت‏هاى حسى را سد سازید تا بیشتر مورد هجوم قرار نگیرید.
  12.  براى توجیه رفتارهاى خلاف انتظار دیگران، توجیه مناسبى داشته باشید و آنها را مقصر تلقى نکنید؛ مثلاً بگویید : خودم از این فرد بدتر رفتار مى ‏کنم، او اشتباه گرفته و مقصر نیست. اشتباه من باعث رفتار نامناسب او شده است.
  13.  به نظرات و عقاید دیگران احترام بگذارید و محترمانه با آنها رفتار کنید.
  14.  در کارهاى مهم، با مشورت خواستن از دیگران، تصمیمات خود را استحکام بخشید و از اقدامات عجولانه و خام بپرهیزید.
  15.  بیشتر با افراد حلیم، صبور، غیرعصبى و خوش مشرب معاشرت کنید و حرف شنوى از افراد تند مزاج نداشته باشید و از دوستی با آن ها بپرهیزید.
  16.  همیشه خود و رفتارتان را درست و صحیح تلقى نکنید و احتمال خطا در کارهاى خود را بدهید.
  17.  به عنوان تمرین گاهى با افرادى که سلیقه آنها را نمى‏ پسندید، برخورد کوتاه مدت داشته باشید.
  18.  روایات و آثارى که در مذمّت غضب رسیده، مطالعه کنید و احادیثى که در مدح و ثواب حلم و خود نگاه دارى وارد شده، مورد توجه قرار دهید. ‏(ر.ک : محمدى رى شهرى، میزان الحکمه، ج ۹، باب غضب؛ ج ۳، باب حلم ؛ بحارالانوار، ج ۷۱، باب الحلم والعفو و کظم الغیظ)
  19.  با رعایت موارد بالا در برنامه ای منظم، و نمره دادن به عملکرد خود ، سعى در تقلیل موارد تخلف داشته باشید و همت خود را به افزایش صبر و تحصیل سعه صدر معطوف بدارید.

آثار و فوائد کنترل خشم در روایات :

۱- ایمنی در قیامت
ـ امـام بـاقـر(ع) : کسى که خشمى را فرو خورد در حالى که مى تواند آن را اعمال کند، خداوند در روز قیامت دلش را از ایمنى و ایمان آکنده کند.
۲- خشنودی در قیامت
ـ امام صادق (ع) : هر که خشمى را فرو خورد که اگر بخواهد مى تواند آن را به کار بندد (و از طرف خود انتقام بگیرد)، خداوند در روز قیامت دلش را از خشنودى خود پر سازد.
۳- افزایش ایمان
ـ پیامبر خدا (ص) : هر که خشمى را فرو خورد، خداوند درون او را از ایمان پر کند.
۴- عیب انسان پوشیده می شود
ـ امام صادق (ع ) : هر که خشم خود را نگه دارد، خداوند عیب او را بپوشاند.
۵- راه رسیدن به خدا
ـ پیامبر خدا (ص) : از محبوب ترین راهها به سوى خداى عزوجل دو جرعه است : جرعه خشمى که با بردبارى آن را فرو برى و جرعه مصیبتى که با شکیبایى کردن آن را فرو برى .
۶- عاقبت به خیری
ـ امـام عـلـى(ع ) در نـامـه اى بـه حـارث هـمـدانـى مـى فـرماید : خشم را فرو خور و به هنگام توانایى، گذشت کن و در هنگام عصبانیت، بردبار باش و در وقت چیرگى، ببخشاى تا سرانجامت نیکو باشد.
۷- پیروزی بر شیطان
ـ امام علی(ع) : هـر کـه بـر خـشـم خـویش چـیـره شـود، بـر شیطان پیروز شود و هر که مقهور خشم خویش شود، شیطان بر او پیروز گردد.
۸- مصون ماندن از هلاکت
ـ امام علی(ع) : خویشتن دارى به هنگام بروز خشم، از افتادن در ورطه هاى هلاکت مصون مى دارد.
۹- نشان انسانیت
ـ امام علی(ع) : بالاترین انسانیت، تسلط داشتن بر خشم است و میراندن خواهش نفس.
۱۰- نشان قدرت انسان
ـ امام باقر(ع ) : هیچ قدرتى مانند جلوگیرى از خشم، نیست .
ـ پیامبر خدا (ص): پهلوانى، به زمین زدن حریف نیست، بلکه پهلوان کسى است که در هنگام خشم خویشتن دار باشد.
( این روایات از ترجمه میزان الحکمه ج۸، ص ۲۵۱ الی ص ۴۲۶ گرفته شده)

موفق باشید. منتظر مکاتبات بعدی شما هستیم.

حجت الاسلام جنابیان

برچسب ها:

رفتن به بالا