تاریخ انتشار: ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۷
کد خبر: 50377
تعداد بازدید: 226 بازدید

هدف خداوند از خلقت انسان ها چه بوده است؟ نظر قرآن کریم در این زمینه چیست؟

تصحیح پرسش

تمامی اهداف خدای متعال در آفرینش به خود مخلوقات بازگشت می کند. دلیل این امر اینست که خدای لایزال از ناحیه‌ی دارای نقصی نیست تا در صدد دستیابی به آن قرار گیرد بلکه یکی از تبعات پذیرش وجود نامتناهی اینست که ذات او را از هدف خالی بدانیم. با این توضیح بازگشت این پرسش به اینست که چه اهدافی در آفرینش انسان در نظر گرفته شده است؟

هدف اولی: آزمون و آزمایش

ابتدا باید معلوم شود که برای یک انسان زندگی از کجا شروع و به کجا ختم خواهد شد. باور ما معتقدان به دین اینست که زندگی انسان از ابتدا بر اساس یک نقشه و طرح تعریف شده ای، شکل گرفته که محور آن، آزمون و آزمایش بوده است. از آنجا که انسان از اختیار و اراده جدا شدنی نیست، طبیعی است که هدف اولی از آفرینش او، برقراری آزمون و آزمایش باشد. خدای متعال در آیات متعددی به این حقیقت اشاره دارد:

«و او خدایی است که آسمان و زمین را در فاصله‌ی شش روز آفرید و عرش با عظمت او بر آب قرار یافت(شاید مراد علم باشد) تا شما را بیازماید که عمل کدامیک از شما نیکوتر است»(۷/هود)

به صورت آشکار و روشن پیداست که آزمودن و محک خوردن از جمله اهداف اولی آفرینش از سوی خدای متعال در نظر گرفته شده است. برگزاری این هدف در حد وسیعش در دنیا از آغاز رشد و بلوغ کافی و لازم عقلانی انسان، انجام خواهد گرفت که تمایلات غضب و شهوت از یک سو و الهامات ربّانی عقل از سوی دیگر، بستر مناسبی را برای این هدف فراهم آورده است. از آنجا که این آزمون و آزمایش فراگیر حتی به این الهامات ربّانی عقل نیز اصابت کند، نیروهای غیبی نظیر قدرت های شیاطین را نیز در عالم قرار داده تا از این زاویه نیز محک و امتحانی متناسب با داشته ها و سرمایه های انسان، رقم زده شود.

هدف میانی: تربیت بعدی نظری و عملی عقل انسان

حال برای اینکه عقل انسان در این شرایط، توانایی لازم را برای رویارویی با این آزمون ها را داشته باشد و موجبات شکوفایی استعدادهای عقلانی فراهم شود، خدای متعال از سوی لطف و کرمش به ساحت های گوناگون عقل مدد رسانی نموده است. عقل دارای بعد نظری و عملی است به این معنی که هم حس کنجکاوی اش باید ارضا شود و هم حس های مختلف رفتاری اش باید آرام گیرد.

دین مجموعه ای جامع و ترکیبی از بیان معارف و آموزه ها و برنامه های هماهنگی است که اولا بهترین پاسخ را به کنجکاوی های اصیل و بنیادین بشر به دست می دهد و ثانیا نظام و ساختاری را به جهت شکوفایی حسِّ زیبایی طلبی و منفعت طلبی و در نهایت پرستش خواهی انسان در اختیارش می گزارد.

به جهت این دو جنبه‌ی عقلانی انسان، می توان گفت که شکوفایی هر یک از این دو ساحت نیز یکی از اهداف میانی برای انسان می باشد. خدا در قرآن می فرماید ما آفرینش را رقم زدیم تا از بُعد نظری انسان ها به این علم و شناخت و باور برسند که خدای متعال قادر بر هر چیز و علمش احاطه بر هر چیزی دارد.(۱۱/طلاق)

از نظر بُعد عملی و گرایش های رفتاری نیز برنامه ای برایش ترتیب داده شده است که به هدف بزرگ بندگی و عبودیّت خدای متعال دست یابد:

«و ما انسان و جن را نیافریدیم جز برای اینکه تنها مرا بپرستند»(۵۶/الذاریات)

هدف نهایی: بهره مندی از رحت خاص الهی

بعد از اینکه انسان با بهره مندی از باور و ایمان صحیح از یک سو و اعمال و رفتارهای نیکو از سوی دیگر، عالمانه به بندگی خدا بپردازد، هدف فراگیر  آزمون و آزمایش او را در معرض کسب مقامات بلندی تری قرای می دهد. اگر در هدف از علم و بندگی تلاش و دقّت لازم و وافی را به خرج دهد، هدف بالاتر دیگری برای چنین انسانی در نظر گرفته شده است.

چنین انسانی که به مقام شامخ علم و بندگی دست یافته است، باید با رحمت خاصّه‌ی الهی آزموده گردد تا هم در اندازه‌ی این هدف میانی باقی نماند و هم این هدف نهایی و بتی برای او قلمداد نگردد.

منظور از این رحمت خاصّه‌ی الهی، روزی هایی نظیر لذّت عبادت و بندگی و نورانیت قلبی و یا هدایت های معنوی خدای متعال است که قرآن در این باره می فرماید:

«و اگر خدا می خواست همه‌ی ملل خلق را یک امت می گردانید ولیکن دائم با هم در اختلاف خواهند بود مگر آن کس که خدا به رحمت خاص هدایت کند و برای همین آفریده شدند»(۱۱۸و۱۱۹/هود)

همانگونه که ملاحظه می فرمایید این اختلاف ها و برتری طلبی ها بستری را فراهم می کند که برخی با وجود مقامات بلندی علمی و معنوی، سقوط کنند مگر کسانی که به این هدف آفرینش و رحمت خاص الهی دست یابند.

هدف متعالی: مشاهده و ملاقات الهی

اما همانطور که گفتیم هدف فراگیر برقراری آزمون، درباره‌ی این مقام بلند نیز جاری است که آیا این رحمت ویژه‌ی الهی و هدایت قلبی نیز برای او مشغولیت ایجاد کرده و یا اینکه او را تشنه‌ی هدف بلندتری ساخته است؟

همانطور که می دانیم در این هدف متعالی برخی همچون شیطان و بلعم باعورا(۱۷۵و۱۷۶/اعراف) به زانو در آمدند و روشن شد که آنها علم و بندگی شان و باریافتگی به مقام اولیای الهی را وسیله ای برای کبر و غرور خود قرار داده بودند. از این رو در مرحله‌ی نهایی خدای متعال هدف بلندتری را قرار داده است که مقام انسانیت در آن به خوبی نمایان می گرداند:

«ای انسان تو به سوی پروردگارت یک نوع تلاش کننده هستی پس ملاقات کننده ای او را»(۶/انشقاق)

لقای الهی بزرگترین آرزو و هدف حقیقی انسان از آفرینش می باشد که در این کلام نورانی امام عارفان علی علیه السلام ایراد گردیده است:

در زمان خلافت على علیه السلام ··· شخصى به نام ذِعْلِب در مقابل حضرت ایستاد و عرضه داشت :

اى امیر مؤمنان! آیا تا کنون پروردگار خود را دیده اى ؟

حضرت فرمود: واى بر تو اى ذعلب! من خدایى را که ندیده باشم نمى پرستم.

عرض کرد: چگونه او را دیده اى، برایمان وصفش کن؟

حضرت فرمود: واى بر تو! چشمها او را با نگاه کردن ندیده اند، بلکه دلها از طریق حقایق ایمان (تصدیقات و باورهاى عقلى یا انوار عقلى ناشى از ایمان) مشاهده اش کرده اند.(الأمالى صدوق)

موفق و پیروز باشید.

برچسب ها:

Header Goes Here Make it effective and short

  • List Item #1
  • List Item #2
  • List Item #3

Sub- Heading Text Goes here Tease them

رفتن به بالا