تاریخ انتشار: ۲۱ آذر ۱۳۹۶
کد خبر: 3843
تعداد بازدید: 451 بازدید

معنای عبارت «اسْتوى عَلَى العَرْشِ»

سوال:

سلام. منظور از «عرش» در جمله «استوی علی العرش» چیست؟

پاسخ اجمالی :

باسلام
«عرش» در لغت به معنی سقف یا چیزی که دارای سقف باشد آمده و به تخت های بلند مثل تخت سلاطین و داربست هائی که برای برپا نگه داشتن بعضی از درختان می زنند نیز گفته شده. اما هنگامی که در مورد خداوند به کار می رود منظور، مجموعه جهان هستی است که در حقیقت تخت حکومت خداست و جمله «استوی علی العرش» کنایه از احاطه کامل پروردگار و تسلط او بر تدبیر امور آسمان ها و زمین بعد از خلقت آنها است.

پاسخ مفصل:

«عرش» در لغت به معنی چیزی است که دارای سقف بوده باشد و گاهی به خود سقف نیز «عرش» گفته می شود مانند: «أَوْ کَالَّذی مَرَّ عَلی قَرْیَة وَ هِیَ خاوِیَةٌ عَلی عُرُوشِها»؛ (مانند کسی که از کنار قریه ای گذشت در حالی که آن چنان ویران شده بود که سقف هایش فرو ریخته و دیوار بر سقف ها در غلطیده بود). (۱)
گاهی به معنی تخت های بلند همانند تخت سلاطین نیز آمده است، چنان که در داستان «سلیمان» می خوانیم که می فرماید: «أَیُّکُمْ یَأْتِیْنِی بِعَرْشِها»؛ (کدام یک از شما می توانید تخت او [بلقیس] را برای من حاضر کنید؟) (۲)

و نیز به داربست هائی که برای برپا نگه داشتن بعضی از درختان می زنند، عرش گفته می شود: همان طور که در قرآن می خوانیم: «وَ هُوَ الَّذی أَنْشَأَ جَنّات مَعْرُوشات وَ غَیْرَ مَعْرُوشات»؛ (او کسی است که باغ هائی از درختان داربست دار و بدون داربست آفرید). (۳)

هنگامی که در مورد خداوند به کار می رود

ولی هنگامی که در مورد خداوند به کار می رود و گفته می شود «عرش خدا»، منظور از آن مجموعه جهان هستی است که در حقیقت تخت حکومت پروردگار محسوب می شود.
جمله (خداوند پس از آفرینش آسمان و زمین، زمام رهبری آنها را به دست گرفت)؛ «ثُمَّ اسْتَوی عَلَی الْعَرْشِ»، که در آیه ۵۴ سوره «اعراف» آمده است، کنایه از تسلط یک زمامدار بر امور کشور خویش است، همان طور که جمله «ثُلَّ عَرْشُهُ»؛ (تختش فرو ریخت) به معنی از دست دادن قدرت می باشد، در فارسی نیز این تعبیر کنائی زیاد به کار می رود، مثلاً می گوئیم در فلان کشور، جمعی شورش کردند و زمامدارشان را از تخت فرو کشیدند، در حالی که ممکن است اصلاً تختی نداشته باشد، یا جمعی به هواخواهی فلان برخاستند و او را بر تخت نشاندند، همه اینها کنایه از قدرت یافتن یا از قدرت افتادن است. جمله «اسْتَوی عَلَی الْعَرْشِ» کنایه از احاطه کامل پروردگار و تسلط او بر تدبیر امور آسمان ها و زمین بعد از خلقت آنها است.

و از اینجا روشن می شود: آنها که جمله فوق را دلیل بر «تجسم خدا» گرفته اند گویا توجه به موارد استعمالات فراوان این جمله در این معنی کنائی نکرده اند.
معنی دیگری برای «عرش» نیز هست، و آن در مواردی است که در مقابل «کرسی» قرار گیرد، در این گونه موارد «کرسی» (که معمولاً به تخت های پایه کوتاه گفته می شود) ممکن است کنایه از جهان ماده بوده باشد و «عرش» کنایه از جهان ما فوق ماده (عالم ارواح و فرشتگان). (۴)

پی نوشت :

(۱). سوره بقره، آیه ۲۵۹.

(۲). سوره نمل، آیه ۳۸.

(۳). سوره انعام، آیه ۱۴۱.

(۴). گردآوری از کتاب: تفسیر نمونه، آیت الله العظمی مکارم شیرازی، دارالکتب الإسلامیه، چاپ سی و دوم، ج ۶، ص ۲۵۱.

منبع:اپلیکیشن شبهات کلامی

Header Goes Here Make it effective and short

  • List Item #1
  • List Item #2
  • List Item #3

Sub- Heading Text Goes here Tease them

رفتن به بالا